Periyodik kontrol raporunuzun kimin imzasını taşıdığı, raporun kendisi kadar önemlidir. Yetkisiz bir kişinin yaptığı kontrol, yönetmeliğe göre yapılmamış sayılır. Bir iş kazasında veya denetimde bu rapor işletmeyi korumaz. Bu yazıda, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'ne göre periyodik kontrolü kimlerin yapabileceğini ve geçerli bir raporda nelere bakmanız gerektiğini özetledik.
Periyodik kontrol nedir?
Periyodik kontrol; iş ekipmanlarının ve tesisatların, yönetmeliğin EK-III'ünde belirtilen aralıklarla ve standartlara göre, güvenli kullanılıp kullanılamayacağını belirlemek için yapılan muayene, test ve ölçümlerdir. Forkliftler, vinçler, basınçlı kaplar, elektrik ve topraklama tesisatı, yıldırımdan korunma tesisatı, jeneratör, akümülatör ve yangın tesisatı bu kapsamdadır.
Kimler periyodik kontrol yapabilir?
Periyodik kontrol, yönetmelikte tanımlanan mesleklerden olan ve EKİPNET'e kayıtlı mühendisler, teknik öğretmenler, teknikerler ve yüksek teknikerler tarafından yapılır. EKİPNET, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın e-Devlet üzerinden çalışan kayıt sistemidir; periyodik kontrol yapmaya yetkili her kişi bu sisteme kaydolur ve bir kayıt numarası alır.
Hangi ekipmanı hangi meslek grubunun kontrol edebileceği de yönetmelikte ayrıca belirlenmiştir. Örneğin elektrik tesisatı ve topraklama ölçümleri elektrik alanındaki meslek mensuplarınca, kaldırma ekipmanları ve basınçlı kaplar ise ilgili makine alanındaki meslek mensuplarınca yapılır.
Akredite muayene kuruluşu gereken ekipmanlar
Bazı ekipmanların periyodik kontrolü yalnızca TÜRKAK tarafından TS EN ISO/IEC 17020'ye göre akredite edilmiş muayene kuruluşlarının personelince yapılabilir. Yönetmelikte bu ekipmanlar şöyle sayılır:
- Kule krenler
- Yer altı ve yer üstü LPG tankları ve tesisatları
- Yürüyen merdivenler
- Asılı erişim donanımları
Bu ekipmanlar dışındaki kontroller, şartları taşıyan ve EKİPNET'e kayıtlı kişilerce yapılabilir.
Bakım yapan kişi kontrol yapamaz
Yönetmeliğin sıkça gözden kaçan bir kuralı şudur: Bir ekipmanın bakımını yapan kişi, aynı ekipmanın periyodik kontrolünü yapamaz. Forkliftinizin servisini yapan firmanın aynı forkliftin periyodik kontrol raporunu da düzenlemesi bu nedenle uygun değildir. Kontrolün bağımsız olması, raporun güvenilirliğinin temelidir.
Ayrıca ortak sağlık ve güvenlik birimleri (OSGB) ve personeli periyodik kontrol hizmeti veremez; periyodik kontrol için yapılan sözleşme olmadan da rapor düzenlenemez.
Geçerli bir periyodik kontrol raporunda neler olmalı?
- Kontrolü yapan kişinin adı, mesleği ve EKİPNET kayıt numarası
- Ekipmanın tanıtıcı bilgileri: marka, model, seri numarası, kapasite
- Kontrolün yapıldığı tarih ve bir sonraki kontrol tarihi
- Kontrolde esas alınan standartlar
- Yapılan test ve ölçümler, kullanılan cihazlar ve kalibrasyon bilgileri
- Sonuç: ekipmanın kullanıma uygun olup olmadığı
- Uygun bulunmayan noktalar ve yapılması gerekenler
Raporunuzda bu bilgilerden biri eksikse, özellikle EKİPNET numarası yoksa, denetimde rapor geçersiz sayılabilir.
Kontrol sonrası işverenin yapması gerekenler
Raporda "uygun değil" sonucu çıkan bir ekipman, eksiklikler giderilip yeniden kontrol edilene kadar kullanılmamalıdır. Uygunsuzluklar giderildiğinde ekipman yeniden kontrol ettirilmeli ve raporlar işyerinde saklanmalıdır. Raporların düzenli bir listede, bir sonraki kontrol tarihleriyle birlikte takip edilmesi, sürelerin kaçırılmasını önler.
Sonuç
Periyodik kontrolde fiyat kadar, kontrolü kimin yaptığı da önemlidir. Teklif aldığınız firmadan kontrolü yapacak kişilerin EKİPNET kayıtlarını ve meslek bilgilerini isteyin. Aymati Proje olarak elektrik grubu ve mekanik grubu periyodik kontrollerimizi bağımsız olarak yapıyor ve tüm uygunsuzlukları fotoğraflı, öncelik sıralı olarak raporluyoruz.