Topraklama ölçümü her yıl yaptırılır, rapor bir klasöre konur ve çoğu zaman bir daha okunmaz. Oysa bu rapor, tesisinizde bir elektrik kaçağında çalışanlarınızın korunup korunmayacağını gösteren belgedir. Raporu okurken aşağıdaki noktalara dikkat ederseniz, hem iyi bir ölçüm yapılıp yapılmadığını anlar hem de neyi düzeltmeniz gerektiğini görürsünüz.
1. Kaç noktada ölçüm yapılmış?
Tek bir topraklama direnci değeri yazan bir rapor yeterli değildir. Topraklama yalnızca toprak elektrodu değildir; prizden, makine gövdesinden panoya ve oradan toprağa kadar uzanan bir zincirdir. İyi bir raporda her pano, her önemli makine ve priz grupları için ayrı ölçüm sonucu bulunur. Ölçüm noktası sayısı tesisin büyüklüğüyle orantılı olmalıdır.
2. Hangi ölçümler yapılmış?
- Topraklama direnci: Toprak elektrodunun direnci.
- Çevrim (hat) empedansı: Arıza anında akımın izleyeceği yolun empedansı. Bu değer, sigortanın veya şalterin arızayı yeterince hızlı kesip kesmeyeceğini gösterir.
- Koruma iletkeni sürekliliği: Topraklama iletkeninin prizden panoya kadar kopuk olmadığının kontrolü.
- Kaçak akım rölesi testleri: Rölelerin doğru akımda ve yeterince hızlı açtığının ölçümü.
Yalnızca topraklama direnci ölçülmüş bir rapor, koruma zincirinin önemli bir kısmını kontrol etmemiş demektir.
3. Sonuçlar neye göre değerlendirilmiş?
"Topraklama direnci kaç ohm olmalı?" sorusunun tek bir cevabı yoktur. Hedef değer; şebekenin tipine (TN veya TT), kullanılan koruma elemanına ve kaçak akım rölesinin değerine göre hesaplanır. Raporda her ölçümün yanında bir sınır değer ve "uygun / uygun değil" sonucu bulunmalıdır. Sadece ölçülen sayıların yazıldığı, değerlendirmesi olmayan bir rapor size karar verdirmez.
4. Cihaz ve kalibrasyon bilgisi var mı?
Ölçümler kalibrasyonlu cihazlarla yapılmalıdır. Raporda kullanılan cihazın marka, model ve seri numarası ile kalibrasyon tarihi yazmalıdır. Kalibrasyonu geçmiş bir cihazla yapılan ölçümün güvenilirliği sorgulanabilir.
5. Kontrolü kim yapmış?
Elektrik tesisatı ve topraklama ölçümlerini yapan kişinin adı, mesleği ve EKİPNET kayıt numarası raporda bulunmalıdır. Bu bilgilerin olmadığı raporlar denetimde sorun çıkarabilir.
6. Uygun olmayan noktalar ve öneriler
Raporun en değerli kısmı burasıdır. Her uygunsuzluğun nerede olduğu, neden uygun olmadığı ve nasıl düzeltileceği açıkça yazılmalıdır. Örneğin "Atölye panosu, 3 numaralı priz hattı: koruma iletkeni sürekliliği yok, priz bağlantısı kontrol edilmeli" gibi. Belirsiz ifadeler bakım ekibinizin işini zorlaştırır.
Sık karşılaştığımız topraklama uygunsuzlukları
- Topraklama iletkeni bağlanmamış veya kopmuş prizler
- Makine gövdelerinin topraklamaya bağlanmaması
- Çalışmayan veya hiç bulunmayan kaçak akım röleleri
- Paslanmış, gevşemiş topraklama bara bağlantıları
- Metal boru ve kanalların eş potansiyel bağlantısının olmaması
Sonuç
Topraklama raporu, bir yıl boyunca rafta bekleyecek bir belge değil, bakım ekibiniz için bir iş listesidir. Raporu bu gözle okuyun ve uygunsuzlukları bir sonraki ölçümü beklemeden giderin. Aymati Proje olarak topraklama ölçümlerimizde direnç, çevrim empedansı, süreklilik ve kaçak akım rölesi testlerini birlikte yapıyor, her noktayı ayrı ayrı raporluyoruz.